Reconstructie: de gevechten rondom de Thornsche Molen
Deze reconstructie beschrijft de gevechten rondom de Thornsche Molen door het Amerikaanse 508e Parachute Infantry Regiment tijdens de Geallieerde operatie ‘Market Garden’ in de periode 22 september 1944 (gevechtspatrouille) tot 24 september 1944 (aflossing).
Naast verschillende originele operationele documenten, luchtfoto’s, officiële rapportages en diverse publicaties op internet, zijn voor deze reconstructie ook de vele boeken gebruikt die de afgelopen jaren zijn geschreven. Soms spreken de bronnen elkaar tegen en is gekeken naar ‘een meest plausibel’ verhaal.
1. Gevechtspatrouille (22 september)
Na de verovering van Beek zag de 82e Airborne Divisie de mogelijkheid om een groter gebied ten oosten van de Waalbrug veilig te stellen. De westelijk helft van de Ooijpolder was tot de lijn Pals-Ubbergen al in handen van het 504e Regiment en de oostelijke helft van de Ooijpolder zou nu door het 508e Regiment ingenomen kunnen worden.
Even voor het middaguur op vrijdag 22 september kreeg de commandant van het 3e Bataljon opdracht om de frontlijn van Ubbergen-Beek te verschuiven naar Erlecom-Smorenhoek. Hij gaf opdracht aan de Item Compagnie, versterkt met vier tanks van het Britse C Squadron Sherwood Rangers Yeomanry (SRY), een gevechtspatrouille (‘patrol and clear’) in de oostelijke helft van de Ooijpolder uit te voeren. De versterkte compagnie verliet Beek via de Verbindingsweg en na de brug over Het Meertje bogen de eenheden rechts af richting Wercheren.
Rond 16:00 stootte de versterkte compagnie op goed voorbereide Duitse opstellingen langs de lijn Erlecom-Wercheren-Thornsche Molen-Querdamm. Nadat de informatie over de vijand was doorgegeven, werd de gevechtspatrouille afgebroken en de eenheden keerden rond 18:00 weer terug bij de eigen troepen in de omgeving van Beek.
Tijdens de gevechtspatrouille sneuvelde een Amerikaan. Enkele dagen later overleed een Amerikaan aan de verwondingen die hij tijdens deze gevechtspatrouille had opgelopen.
Gevechtspatrouille op 22 september:
- Donkerblauw
Frontlijn van het 504eRegiment en het 508e Regiment in de ochtend van 22 september
- Donkerblauw gestreept
Instructie op 22 september voor een nieuwe frontlijn
- Geel
Meest waarschijnlijke route van de gevechtspatrouille
- Rood
Gemelde Duitse posities rond 15:00 en om 16:00
2. Eerste aanvalsdag (23 september)
Onder dekking van de duisternis, begon op zaterdag 23 september rond 04:30 de opmars van het 3e Bataljon. Het hele bataljon verplaatste heimelijk te voet door Beek via de Verbindingsweg, over de brug van Het Meertje, linksaf via de Persingensestraat voorbij Persingen, rechtsaf via de Kouwedijk richting Ooij.
Schets aanvalsplan 3e Bataljon richting Thornsche Molen
Het bataljon ontplooide in oostelijke richting: de G Compagnie rechts, de H Compagnie midden, de I Compagnie links. De startlijn (‘SL’) voor de aanval was de dijk oost van Ooij, de huidige Sint Hubertusweg. Het aanvalsdoel was de Duitse verdediging ter hoogte van het buurtschap Thornsche Molen.
Het buurtschap Thornsche Molen in 1935, genomen in zuidoostelijke richting
Het bataljon werd versterkt door tanks van het Britse C Squadron SRY. Zij verplaatsten in de vroege morgen vanuit hun verzamelgebied bij Dekkerswald naar Ooij. Vier Shermans werden toegevoegd aan de G Compagnie, drie Shermans werden toegevoegd aan de H Compagnie en twee Shermans werden toegevoegd aan de I Compagnie. Om 07:00 begon de bataljonsaanval.
De G Compagnie viel aan in zuidoostelijke richting met twee pelotons voor: het 1e Peloton links (aan de noordzijde van de Kerkdijk), het 2e Peloton met de compagniescommandogroep rechts (aan de zuidzijde van de Kerkdijk), vier tanks centraal (iets voor de beide pelotons, op de Kerkdijk). Het 3e Peloton volgde het 2e Peloton in reserve.
Ter hoogte van het terreindeel ‘9.2’ bereikte de G Compagnie de Duitse voorposten. Deze lijn werd doorbroken en de Duitsers vielen terug op de voorbereide verdedigende opstellingen ter hoogte van de Thornsche Molen. De aanval werd voortgezet. De Shermans schoten op alles wat bewoog en op alle plekken waar eventueel vijand zou kunnen zitten.
De aanval van het 1e Peloton aan de noordzijde werd gestopt in de flessenhals tussen het water van de Ooijsche Graaf en de Kerkdijk. Het 2e Peloton werd gestopt voor de Thornsche Molen. Het 3e Peloton zette de aanval voort. De voorste lijn van de Duitse verdediging werd doorbroken maar het 3e Peloton kon de inbraak niet uitbouwen.
De tanks ingedeeld bij de G Compagnie, rukten op tot voorbij de Thornsche Molen. Eén Sherman werd uitgeschakeld op de Kapiteldijk door een Duits 88mm kanon en één Sherman reed zich vast in de Hauptwässerung. De bemanningen van beide tanks konden ongedeerd terugkeren bij eigen troepen.
Een paratrooper van de G Compagnie zag plotseling een groep Duitsers oprukken langs een ongedekte flank van de aanval en onmiddellijk voerde hij een eenmansactie uit om deze gevaarlijke dreiging af te slaan. Met zijn geweer en handgranaten schakelde hij zes Duitsers uit en dwong de rest zich terug te trekken (Sgt. Marvin L. Risnes ontving de Silver Star voor dit moedige optreden).
Rond 10:00 kwam de G Compagnie onder hevig Duitse direct en indirect vuur te liggen. De pelotonscommandant van het vastgelopen 1e Peloton G Compagnie, die instructies kwam halen bij zijn commandant aan de andere kant van de Kerkdijk, werd dodelijk getroffen. Ook werden drie paratroopers van de compagniescommandogroep, die samen dekking zochten in een ondiepe greppel, gedood bij de inslag een granaat. Onder zware Duitse druk moest de G Compagnie de aanval afbreken en terugvallen richting Wercheren.
Schets eerste aanval van de G compagnie
1-uitgeschakelde Sherman
2-vastgereden Sherman
3-Duits 88mm kanon
De H Compagnie viel aan in zuidoostelijke richting met drie pelotons voor: 2e Peloton links, 3e Peloton midden, 1e Peloton rechts. Het aanvalsdoel (terreindeel ‘9.2’) werd rond 08:30 zonder noemenswaardige tegenstand bereikt. Omdat het aanvalsdoel te klein was voor drie pelotons, consolideerde alleen het 2e Peloton op het aanvalsdoel. Daarachter werd het 1e Peloton in reserve gehouden. Het 3e Peloton werd onder bevel gesteld van G Compagnie.
Schets aanval van de H compagnie
De I Compagnie viel aan vanuit Ooij, aan de noordzijde van de Ooijpolder, richting Erlecom: de twee tanks op links via de Erlecomsedam, het 3e Peloton net zuid van de Erlecomsedam, het 2e Peloton op rechts. Het 1e Peloton volgde het 3e Peloton in reserve.
De aanval van de I Compagnie begon in groepscolonnes, maar ongeveer honderd meter na het overschrijden van de startlijn, dwong hevig direct Duits vuur de compagnie te ontplooien in een verspreide formatie.
De steenfabriek van Erlecom in 1935, luchtfoto genomen in zuidelijke richting
De twee Shermans rukten op via de Erlecomsedijk en schoten op alle plekken waar eventueel vijand zou kunnen zitten. De aanval van het 3e Peloton werd gestopt door Duitse opstellingen met machinegeweren in de steenfabriek. Het 2e Peloton kon wel verder oprukken en de Duitsers moesten hun vuur vanuit de steenfabriek verleggen in zuidelijke richting. Hierdoor kon het 3e Peloton de aanval weer voortzetten en de steenfabriek samen met het 1e Peloton innemen.
Na zware gevechten kon de I Compagnie ongeveer 1000m oost van de steenfabriek de aanval consolideren.
Schets aanval van de I compagnie
In de open, vlakke polder met hoge dijkwegen was aan- en afvoer bijzonder gevaarlijk omdat nergens dekking was voor het intense directe en indirecte vuur. Toch lieten medics zich er niet van weerhouden om onafgebroken, ook onder vijandelijk vuur, de gewonden te verzorgen en af te voeren naar medische hulpposten (Cpl. Frank Ruppe en Pvt. Edwin O. Flintz ontvingen de Silver Star voor dit moedige optreden. Pvt. Edwin O. Flintz ontving ook het Nederlandse Bronzen Kruis).
In de voorste linies stelden zowel de commandant van het 508e Regiment als de commandant van het 82e Divisie zich persoonlijk op de hoogte van de situatie.
Aan het eind van de ochtend gaf de commandant van het 3e Bataljon opdracht aan de G Compagnie een tweede aanval uit te voeren. Het 1e Peloton viel frontaal aan langs de zuidzijde van de Kerkdijk. Het 3e Peloton viel net noord van de Kerkdijk aan, boog rechtsaf, de dijk over, om de Duitsers in hun rechterflank aan te vallen. De aanval werd door intens indirect vuur van de Duitse verdedigers tot staan gebracht.
Schets tweede aanval van de G compagnie
Na herbevoorrading van munitie kreeg de G Compagnie in de middag opdracht een derde aanval uit te voeren. Het 3e Peloton H Compagnie werd onder bevel gesteld en een sectie van het Light Machine Gun Peloton 3e Bataljon richtte een vuurbasis in aan de noordzijde van de Kerkdijk. Het 1e Peloton G Compagnie viel zuid van de Kerkdijk aan richting Thornsche Molen en kon vlak voor de Duitse verdediging een vuurbasis inrichten. Dankzij het onderdrukkende vuur uit deze vuurbases, konden het 2e en 3e Peloton G Compagnie aan de noordzijde van de Kerkdijk de hoofdweerstandslijn van de Duitsers doorbreken.
Het buurtschap Thornsche Molen werd door beide pelotons bereikt maar door zwaar Duits direct en indirect vuur konden ze niet verder oprukken. Het 3e Peloton H Compagnie doorschreed het 3e Peloton G Compagnie en kon het huis aan de andere kant van de Kerkdijk bereiken. Commandant van G Compagnie wilde de inbraak in de Duitse verdediging vergroten en gaf opdracht aan de andere pelotons de aanval voort te zetten. Het 2e en het 3e Peloton G Compagnie wisten de Kerkdijk te bereiken maar door gebrek aan munitie moest de commandant van G Compagnie de aanval af laten breken. Hij liet de eenheden ongeveer 1000m terugvallen bij een boomgaard en liet de pelotons daar opstellingen inrichten.
Schets derde aanval van de G compagnie
Met het invallen van de duisternis werden, conform het standaard optreden, de tanks van het Britse C Squadron SRY teruggetrokken naar de omgeving van Dekkerwald.
Met het invallen van de duisternis werden, conform het standaard optreden, de tanks van het Britse C Squadron SRY teruggetrokken naar de omgeving van Dekkerwald.
In de nacht van 23 op 24 september konden de Duitsers opnieuw hun verdedigende opstellingen bij de Thornsche Molen innemen. Onder dekking van de duisternis infiltreerden hun voorposten tot ongeveer honderd meter voor de opstellingen van de G Compagnie. Rond 21:00 voerden de Duitsers een tegenaanval uit maar deze werd afgeslagen.
Tijdens de eerste aanvalsdag sneuvelden acht Amerikanen.
3. Tweede aanvalsdag (24 september)
Bij dagaanbreken van zondag 24 september voerden de Duitsers een tegenaanval uit op de opstellingen van het 3e Bataljon, voorafgegaan door een korte inleidende artilleriebeschieting van ongeveer tien minuten. Met hulp van tanks van het Britse C Squadron SRY konden de Duitsers worden gestopt. Na het afslaan van de Duitse tegenaanval gaf de commandant van het 3e Bataljon opdracht aan de G Compagnie de Duitse verdediging bij de Thornsche Molen te doorbreken.
De G Compagnie werd voor deze aanval versterkt met een peloton van de H Compagnie en met vier tanks van het Britse C Squadron SRY. Zowel noord als zuid van de Kerkdijk zouden twee pelotons en twee tanks, aanvallen.
De aanval begon rond 10:00 met de Shermans voorop. De pelotons volgden elkaar op korte afstand en sprongen elke ongeveer honderd meter over elkaar heen.
Schets aanval van de G compagnie op de tweede aanvalsdag
De Duitsers werden langzaam teruggedrongen en het kruispunt bij Thornsche Molen werd ingenomen. Maar ondersteund door zwaar artillerievuur voerden de Duitsers weer hevige tegenaanvallen uit en heroverden het buurtschap. Eén Sherman werd uitgeschakeld. De paratroopers en de overige drie tanks moesten onder zware druk rond het middaguur terugvallen op de uitgangsstellingen bij Wercheren.
In front van de H Compagnie en de I Compagnie bleef het de hele dag relatief rustig.
In het begin van de avond begon de aflossing van het 3e Bataljon door eenheden van het 504e Regiment. Onder dekking van de duisternis werd te voet verplaatst naar het gebied tussen de Flierenberg en de Postweg waar ook de overige eenheden van het 508e Regiment verzameld waren om te herstellen, te reorganiseren en zich gereed te maken voor vervolginzet.